Ανακαλύπτοντας τα "κρυμμένα" κτίρια-σύμβολα του Κιλκίς

Ανακαλύπτοντας τα "κρυμμένα" κτίρια-σύμβολα του Κιλκίς
Στέκουν περήφανα, παρά την αδυσώπητη φθορά που προκαλεί ο χρόνος και αποτελούν ζωντανή μαρτυρία της ιστορίας της πόλης του Κιλκίς, ενός τόπου που "έζησε" πολεμικές συγκρούσεις, δέχθηκε πρόσφυγες, κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, κατά τη μάχη της απελευθέρωσής του (το 1913) και με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε.

Τα "κρυμμένα" σε διάφορες γωνιές της πόλης κτίρια-σύμβολα ξεδιπλώνουν σελίδες της ιστορίας τους, που είναι άμεσα συνυφασμένη με την πορεία του Κιλκίς, στους περιηγητές, που τα "ανακαλύπτουν" μέσα από το πρόγραμμα των ιστορικών περιπάτων του Δήμου.

Το πρόγραμμα αυτό αρχικά αφορούσε μια συνεργασία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων του νομού με τον Σύλλογο Εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας του Κιλκίς και το Δήμο Κιλκίς στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης και προοριζόταν να εφαρμοστεί μόνο στα σχολεία.

Ωστόσο, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ζωή Τζήμητρα, "στην πορεία, θεωρήσαμε ότι θα ήταν ήταν μια πολύ καλή ιδέα να εφαρμοστεί και πιλοτικά, έστω μία φορά το μήνα και για τους ενήλικες πολίτες που επιθυμούν να το παρακολουθήσουν".

Ο ιστορικός περίπατος ξεκινά από τις δίδυμες καπναποθήκες επί της οδού Βενιζέλου, συνεχίζεται στο Πολυάννειο Ωδείο, στο κτίριο των παλιών γραφείων της Μητρόπολης, στις μονοκατοικίες επί της οδού Μητροπόλεως, στο Διοικητήριο, στο Λαογραφικό Μουσείο, στο Επιμελητήριο, στο Οθωμανικό Λουτρό, στην Αυστροελληνική Καπναποθήκη και καταλήγει στο Σαλάτς.

Τα κτίρια-σύμβολα της πόλης του Κιλκίς

Το "ταξίδι" των περιηγητών ξεκινά από τις δίδυμες καπναποθήκες Άγκο Ποπώφ, επί της οδού Βενιζέλου, που κατασκευάστηκαν γύρω στο 1900 (πιθανολογείται ότι οι αρχιτέκτονες ήταν Γάλλοι) και η αρχική τους χρήση ήταν ως αποθήκες καπνού. Πρόκειται για ένα κτίριο, χαρακτηριστικό δείγμα δυτικοποιημένης οθωμανικής αρχιτεκτονικής, καθώς υιοθετεί αρχιτεκτονικά στοιχεία και μορφολογία της δυτικής Ευρώπης (αετώματα, περίτεχνα επιχρίσματα, συμμετρία κ.λπ).

Τα κτίρια των δίδυμων καπναποθηκών αποτέλεσαν -μεταξύ άλλων- προσωρινή στέγη για τους Στρωμνιτσιώτες πρόσφυγες που ήρθαν στο Κιλκίς το 1913, τα επόμενα "κύματα" προσφύγων, αλλά και φυλακή την εποχή του εμφυλίου, είπε η κ. Τζήμητρα. Τα κτίρια διασώθηκαν από την πυρκαγιά που ξέσπασε κατά τη μάχη για την απελευθέρωση του Κιλκίς, έχουν κριθεί διατηρητέα από το υπουργείο Πολιτισμού, ωστόσο, το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα, καθώς τα διεκδικούν ο Δήμος Κιλκίς και το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σύμφωνα με την ίδια.

Δεύτερη στάση της περιήγησης στην πόλη, ήταν το κτίσμα του Κήπου, αυτού που από το 1924 αποτέλεσε χώρο αναψυχής και πρασίνου για τους κατοίκους της πόλης και, σήμερα, φιλοξενεί πολιτιστικές δραστηριότητες του Δήμου.



Ανηφορίζοντας από τον "Κήπο", οι περιηγητές συναντούν το Πολυάννειο Ωδείο, που ίσως είναι το παλαιότερο κτίριο που υπάρχει στην πόλη. Χτίστηκε το 1853 και αποτελούσε τμήμα του κτιριακού συνόλου της Μονής των Καλογραιών, γεγονός που μαρτυρά και η χαρακτηριστική εσοχή στην πρόσοψή του (θέση του αγάλματος της Παναγίας, κατά τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία). Αρχικά, είχε τη χρήση εκκλησιαστικού κτιρίου, αλλά και κτιρίου πρόνοιας και εκπαίδευσης, καθώς σε αυτό φιλοξενούνταν παιδιά της ευρύτερης περιοχής. Μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1913, στο κτίριο εγκαθίσταται το νοσοκομείο. Αργότερα, το ακίνητο ιδιοκτησιακά παρέχεται στη Μητρόπολη Πολυάννης και Κιλκισίου, όπου και μέχρι σήμερα λειτουργεί το Ωδείο της.

Επόμενος "σταθμός", το κτίριο των παλιών γραφείων της Μητρόπολης, ένα διατηρητέο κτίσμα μικτής κατασκευής που χτίστηκε το 1929, χρησιμοποιώντας το πρωτοποριακό -για εκείνη την εποχή- υλικό του μπετόν. Επί σειρά ετών, στέγασε το γραφείο της Μητρόπολης Πολυάννης και Κιλκισίου, καθώς και την κατοικία του Μητροπολίτη. Το κτίριο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής της εποχής του, με αναφορές βυζαντινές (διπλά τοξωτά παράθυρα και ανάγλυφα διακοσμητικά επιχρίσματα). Η μελέτη επανάχρησής του ως μουσείο εκκλησιαστικών κειμηλίων εγκρίθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού.

Ένα στενό πιο πάνω, οι περιηγητές συναντούν μια πτυχή της ιστορίας της πόλης μέσα από τις μονοκατοικίες επί της οδού Μητροπόλεως, οι οποίες χτίστηκαν από το 1925 μέχρι και το 1960 περίπου, διαμορφώνοντας την "καλή" γειτονιά της πόλης. Πρόκειται για περιποιημένα και περίτεχνα σχετικά κτίρια με χρήση κατοικίας που -εκτός κάποιων εξαιρέσεων- καταρρέουν σε περιοχή ιδιαίτερα υψηλού συντελεστή δόμησης. Τη δε θέση τους στα οικόπεδα δίνουν πολυόροφες πολυκατοικίες, "αλλοιώνοντας" τον χαρακτήρα των μονοκατοικιών.



Επόμενη στάση, το διατηρητέο κτίριο του Διοικητηρίου, που χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, την εποχή της μεταφοράς της έδρας του Καζά (επάρχου) του Αβρέτ - Σιχάρ στην πόλη του Κιλκίς. Το κτίριο αποτελεί εξαίρετο δείγμα δυτικοποιημένης οθωμανικής αρχιτεκτονικής και προκαλεί θαυμασμό στους περιηγητές εξαιτίας του όγκου και της αρχιτεκτονικής του. Εξαρχής είχε τη χρήση του κτιρίου Διοίκησης, χαρακτήρα που διατήρησε μέχρι πρόσφατα (δεκαετία 1980). Μετά την απελευθέρωση της πόλης λειτούργησε ως διοικητήριο στεγάζοντας, το 1913, τις δημόσιες υπηρεσίες που ήταν η Υπηρεσία Περιθάλψεως επιφορτισμένη με τη φροντίδα εγκατάστασης των προσφύγων, η Διοίκηση Χωροφυλακής, η Οικονομική Εφορία, το Δημόσιο Ταμείο, το Ταχυδρομείο, το Τηλεγραφείο και η Επιθεώρηση Δημοτικών Σχολείων.

Είναι ένα πανέμορφο κτίσμα με ιδιαίτερα επιμελημένα επιχρίσματα και έντονη συμμετρία και έχει κατατεθεί μελέτη από την Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς (ιδιοκτήτης του κτίσματος) στο υπουργείο Πολιτισμού και την Υπηρεσία Δόμησης για τη χρήση του ως χώρο φύλαξης των αρχείων του Κράτους.

Αφήνοντας πίσω το Διοικητήριο, οι περιηγητές "συναντούν" το Λαογραφικό Μουσείο, που κτίστηκε στα τέλη του 1800. Αρχικά, υπήρξε εκπαιδευτικό κτίσμα (παλαιό Σχολαρχείο) που ανακατασκευάστηκε μετά την απελευθέρωση της πόλης, το 1913. Διατήρησε τον εκπαιδευτικό του χαρακτήρα μέχρι της αρχές της δεκαετίας του '80 και πρόσφατα εγκαταστάθηκε στο κτίριο η χρήση του Λαογραφικού Μουσείου.

Το επόμενο κτίριο, είναι αυτό του Επιμελητηρίου και κλέβει τις εντυπώσεις, αφού το αρχικό διατηρητέο κτίσμα ήταν υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας και κατοικία του τραπεζίτη (όπως συνηθιζόταν) και κατασκευάστηκε το 1925. Σήμερα, έγινε η προσθήκη του όμορου τριώροφου κτίσματος και αντιμετωπίστηκε ενιαία ο κτιριακός όγκος για τη στέγαση του Επιμελητηρίου της πόλης. Πρόκειται ίσως για το πιο πετυχημένο παράδειγμα προσθήκης κατ' επέκταση και επανάχρησης στην πόλη του Κιλκίς, σύμφωνα με την κ. Τζήμητρα.

Έχοντας την εικόνα του Επιμελητηρίου ακόμα πολύ φρέσκια, οι περιηγητές συνεχίζουν την πορεία τους για να ανακαλύψουν το... "κρυμμένο" από κτίρια Οθωμανικό Λουτρό της πόλης, ένα από τα παλαιότερα κτίρια, που αρκετοί δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή του. Ίσα που μετά βίας διακρίνεται ο κεντρικός τρούλος (συνολικά έχει τρεις), αν βέβαια οι περιηγητές καταφέρουν να τον εντοπίσουν με την καθοδήγηση της κ. Τζήμητρα.

Το διατηρητέο κτίσμα του Οθωμανικού Λουτρού, χαρακτηριστικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής, είναι ιδιωτικό κτίριο. Σήμερα χρησιμοποιείται ως αποθήκη, ενώ κρίνεται αναγκαία η απαλλοτρίωσή του, ούτως ώστε να δοθεί σε κοινή χρήση και να είναι προσβάσιμο στο κοινό, επεσήμανε η κ. Τζήμητρα.

Επόμενος σταθμός η Αυστροελληνική Καπναποθήκη που είναι γνωστή και ως "Καπναποθήκη Βιξ" από το όνομα του Γερμανού αρχιτέκτονα που τη σχεδίασε. Κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920 και ήταν ιδιοκτησία του Θεσσαλονικιού Εβραίου Δαυίδ Φαρατζή που είχε χτίσει πολλές καπναποθήκες και τις νοίκιαζε όλες στην "Αυστροελληνική Εταιρεία Καπνού ΑΕ" που ήταν από τους μεγαλύτερους καπνεμπορικούς οίκους της Θεσσαλονίκης. Η καπναποθήκη μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο απασχολούσε γύρω στους 100 εργάτες.

Η Αυστροελληνική Καπναποθήκη, το διατηρητέο αυτό κτίσμα όπου σήμερα πρόκειται να εγκατασταθούν πολιτιστικές λειτουργίες της πόλης, αποτελεί κι αυτό λαμπρό παράδειγμα πρόσφατης επιτυχούς επανάχρησης.

Η "συμβατική" περιήγηση κλείνει με το Σαλάτς, μια οθωμανική κατασκευή ύδρευσης με μαρμάρινη αραβική επιγραφή που αναγράφεται το έτος ανέγερσης (Έτος Εγίρας 1229 - με το γρηγοριανό ημερολόγιο 1821). Πρόκειται για ένα σημείο της πόλης που παλαιότερα είχε ιδιαίτερη κινητικότητα, καθώς παρείχε νερό σε πολίτες και ζωντανά.

Κλείνοντας το "ταξίδι" στην ιστορία των κτιρίων της πόλης του Κιλκίς, η κ. Τζήμητρα ενημερώνει προφορικά, χωρίς επιτόπια επίσκεψη, για τα υπόλοιπα ενδιαφέροντα κτίσματα της πόλης, όπως ο ναός του Άη Γιώργη και το κτίριο που στεγάζεται σήμερα το Κέντρο Κοινωνικής Στήριξης, καθώς και το νοσοκομείο, η ανέγερση του οποίου ξεκίνησε το 1936 και ολοκληρώθηκε το 1939. Πρόκειται για έργο προϋπολογισμού έξι εκατομμυρίων δραχμών (!), έργο πρωτοπόρο και συνάμα εντυπωσιακό, καθώς πέραν του τεράστιου για την εποχή του προϋπολογισμού, η κατασκευή του περιείχε την ύπαρξη ηχείων ραδιοφώνου σε κάθε δωμάτιο, ακόμη και γήπεδο τένις στον περιβάλλοντα χώρο και εξοπλισμό από τη Γαλλία.

Σημειώνεται ότι, η πρώτη από αυτές τις διαδρομές έγινε το Μάιο και μέχρι σήμερα την έχουν παρακολουθήσει συνολικά 78 άτομα.

Πηγή: ΑΜΠΕ

Σχετικά Videos

Powered by TUODY Software