Με βασικό στόχο τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε μονοψήφιο λόγο ως προς το ΑΕΠ και τη συγκράτηση της αύξησης του δημοσίου χρέους κατατέθηκε στη Βουλή ο Προϋπολογισμός του 2010.

Μέσω του κρατικού προϋπολογισμού 2010 επιδιώκεται η περιστολή της κρατικής σπατάλης και ο περιορισμός των δημοσίων δαπανών, η προώθηση μόνιμων μέτρων ενίσχυσης των εσόδων με το δραστικό περιορισμό της φοροδιαφυγής, η αύξηση των δαπανών για επενδύσεις, η αύξηση των θέσεων παραγωγικής απασχόλησης και η στήριξη των εισοδημάτων με αυξήσεις που καλύπτουν τον πληθωρισμό.

Παράλληλα με την υλοποίηση του κρατικού προϋπολογισμού 2010, η οικονομική πολιτική θα επικεντρωθεί στην υλοποίηση των προγραμματικών δεσμεύσεων της κυβέρνησης, όπως αναφέρεται στην Εισηγητική Έκθεση, και συγκεκριμένα:

-Προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της διαφάνειας και της καλύτερης καταγραφής και του ανεξάρτητου ελέγχου των στατιστικών δεδομένων, δημοσιονομικών, οικονομικών και κοινωνικών.

Στο πλαίσιο αυτό θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή σχέδιο νόμου για την ανεξαρτητοποίηση της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας.

-Προς την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης του συστήματος σύνταξης και εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού. Παράλληλα, θα ξεκινήσουν οι αναγκαίες αλλαγές στα συστήματα καταγραφής και ελέγχου των δαπανών, των προσώπων, του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα και των ΟΤΑ.

-Προς την κατεύθυνση του συσχετισμού δαπανών με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα και τις πολιτικές, ώστε να υπηρετούνται οι στόχοι της περιστολής της δαπάνης και της διαφάνειας, και προς την κατεύθυνση της δικαιότερης αναδιανομής του φορολογικού βάρους με την αναμόρφωση του φορολογικού πλαισίου.

Στο πλαίσιο αυτό θα κατατεθεί σχέδιο νόμου τους πρώτους μήνες του 2010 για την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος.

Σε ό,τι αφορά την οικονομική και δημοσιονομική πολιτική, ως πρώτη προτεραιότητα τίθεται η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και η επαναφορά της ελληνικής οικονομίας σε ανοδική τροχιά και η εφαρμογή ενός τολμηρού και αξιόπιστου πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, η αποκατάσταση της αξιοπιστίας των δημοσίων οικονομικών αποτελεί προαπαιτούμενο της οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας, καθώς με αυτό τον τρόπο απελευθερώνονται πόροι που θα χρηματοδοτήσουν τους αναπτυξιακούς και κοινωνικούς στόχους.

Από τις αρχές του 2010 θα ξεκινήσει η διαδικασία εξορθολογισμού ανακατανομής και ελέγχου των δημοσίων δαπανών, ώστε να μπει τέλος στη σπατάλη και την αδιαφάνεια των δημοσίων οικονομικών.

Εξάλλου, στρατηγικός στόχος της φορολογικής πολιτικής είναι ένα "απλό και σταθερό φορολογικό πλαίσιο που θα εγγυάται τη φορολογική δικαιοσύνη.

Βασικά μεγέθη

Στον προϋπολογισμό του έτους 2010 τα καθαρά έσοδα προβλέπεται να διαμορφωθούν στο ύψος των 57.560 εκατ. ευρώ (53.700 τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού και 3.860 εκατ. ευρώ του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων ).

Σύμφωνα με την πρόβλεψη αυτή, τα έσοδα διαμορφώνονται στο 23,6% του ΑΕΠ από το 21,5% του έτους 2009. Εξάλλου, οι συνολικές δαπάνες (πριν χρεολυσίων) του κρατικού προϋπολογισμού περιορίζονται στο 32,8% του ΑΕΠ από το 33,7% του έτους 2009.

Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης μειώνεται στο 9,2% του ΑΕΠ από το 12,2% του 2009, ενώ σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης περιορίζεται στο 9,1% του ΑΕΠ από το 12,7% του 2009.

Για τις αποδοχές και τις συντάξεις η εισηγητική έκθεση αναφέρει ότι οι δαπάνες τους αποτελούν το 46,1% των πρωτογενών δαπανών και ότι κατά τη διάρκεια του 2010 οι δαπάνες αυτές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,8% σε σχέση με το 2009.

Αντίθετα, μειωμένες κατά 75 εκατομμύρια ευρώ (ή 7,8 % του ΑΕΠ) θα είναι οι δαπάνες για πρόσθετες παροχές (υπερωρίες συμμετοχής σε επιτροπές και συμβούλια) του προσωπικού της κεντρικής διοίκησης και των νοσηλευτικών ιδρυμάτων σε σχέση με το έτος 2009.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Εισηγητικής Έκθεσης του προϋπολογισμού, ο αριθμός των συνταξιούχων του δημοσίου ανήλθε το 2009 στα 403.033 άτομα, έναντι των 389.735 ατόμων που ήταν το 2008, των 376.340 που ήταν το 2007 και των 370.211 που ήταν το 2006.

Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού κατά υπουργείο ο κρατικός Προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση των δαπανών κατά 6,9% για το υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και του υπουργείου Δικαιοσύνης Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά 4,2%.

Επίσης, αύξηση κατά 3,1% προβλέπεται στις δαπάνες του υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Αντίθετα, μειώνονται οι δαπάνες κατά 6,3% του υπουργείου Πολιτισμού & Τουρισμού, κατά 3,6% του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, κατά 3% του υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης, ενώ μικρότερες μειώσεις καταγράφονται και σε άλλα υπουργεία.

Δημόσιες Επενδύσεις

Ο κρατικός προϋπολογισμός 2010 προβλέπει αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων κατά 8,4% σε σχέση με το 2009. Έτσι, οι συνολικές δαπάνες θα φτάσουν τα 10.300 εκατ. ευρώ το 2010 σε σχέση με τα 9.500 εκατ. ευρώ του 2009. Οι δαπάνες αυτές αντιπροσωπεύουν το 4,2% του ΑΕΠ έναντι του 3,9% του ΑΕΠ που ήταν πέρυσι.

Εξάλλου, σε ό,τι αφορά τις χρηματικές ροές από την ΕΕ προβλέπεται ότι οι εισπράξεις κατά το 2010 αναμένεται να ανέλθουν σε 6.856 εκατ. ευρώ έναντι των 4.843 εκατ. ευρώ του 2009.

Σε ό,τι αφορά το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης αναμένεται να διαμορφωθεί το 2010 στα 326.305 εκατ. ευρώ (133,6%) έναντι των 300.800 εκατ. ευρώ του 2009 (ως ποσοστό του ΑΕΠ 125,3%).

Εξάλλου, σε ό,τι αφορά το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται να διαμορφωθεί στα 294.950 εκατ. ευρώ (120,8% του ΑΕΠ) έναντι των 272.300 εκατ. ευρώ ή ποσοστό επί του ΑΕΠ 113,4%.

Ασφαλιστικό σύστημα

Η διαμόρφωση ενός δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος, οικονομικά βιώσιμου, που θα καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών και θα εγγυάται την αλληλεγγύη των γενεών, είναι ο βασικός άξονας της κοινωνικής πολιτικής που απεικονίζει ο προϋπολογισμός 2010. Στόχος σύμφωνα με τον προϋπολογισμό είναι να διασφαλιστούν μέσα από συνεχή και ουσιαστικό διάλογο τα εξής:

-Η συγχώνευση των υπαρχόντων ασφαλιστικών ταμείων σε μεγάλους αυτόνομους, βιώσιμους ασφαλιστικούς φορείς με επαρκή χρηματοδότηση

-Η θεσμοθέτηση της βασικής σύνταξης ως κοινή αφετηρία και η σταδιακή διαμόρφωση για τους αγρότες και τους ανασφάλιστους του κατώτατου ορίου των 950 ευρώ για το ζευγάρι, και των 550 ευρώ για τον μεμονωμένο συνταξιούχο.

-Η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας και των δυσλειτουργιών που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι πολίτες στα ταμεία.

-Η αναδόμηση των μονάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στο πλαίσιο ενός σωστά οργανωμένου συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας.

-Η μείωση του χρόνου αναμονής για πληρωμή των συντάξεων σε τρεις μήνες έως το τέλος του 2010.

-Ο επαναπροσδιορισμός του θεσμού του ΕΚΑΣ

-Η αναθεώρηση του καθεστώτος των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων και

-Η δημιουργία της υπηρεσίας του ασφαλιστικού συμβούλου στα ταμεία, με στόχο την ενημέρωση των πολιτών για τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους.

Μέτρα φορολογικής πολιτικής

Αύξηση των καθαρών εσόδων κατά 4,440 δισ ευρώ προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2010. Τα καθαρά έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού θα είναι αυξημένα κατά 9% και θα ανέλθουν σε 53,7 δισ ευρώ από 49,26 δις ευρώ φέτος. Από την αύξηση των καθαρών εσόδων τα 3,560 δις ευρώ αφορούν στην αύξηση των φορολογικών εσόδων που αναμένεται να αυξηθούν σε ποσοστό κατά 7%.

Ειδικότερα τα έσοδα από τους άμεσους φόρους αναμένεται να αυξηθούν κατά 8,8% ή κατά 1,925 δις ευρώ και να ανέλθουν στα 23,725 δις ευρώ. Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων αναμένεται να αυξηθούν κατά 4,4% ή κατά 480 εκατ ευρώ και να ανέλθουν στα 11,4 δις ευρώ. Τα έσοδα ειδικών κατηγοριών του φόρου εισοδήματος προβλέπεται να σημειώσουν αύξηση κατά 18,4% ή 380 εκατ ευρώ και να ανέλθουν στα 2,450 δις ευρώ.

Τα έσοδα από το φόρο εισοδήματος νομικών προσ΄πων προβλέπεται ότι θα παρουσιάσουν μείωση κατά 7,2% και θα ανέλθουν στα 3,525 δις ευρώ.

Τα έσοδα από τους φόρους στην περιουσία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 76,5% ή κατά 375 εκατ ευρώ και να ανέλθουν στα 865 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από τους άμεσους φόρους παρελθόντων οικονομικών ετών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 4,8% ενώ στους λοιπούς άμεσους φόρους κατά 43,8% ή κατά 840 εκατ ευρώ και να ανέλθουν στα 2,760 δις. ευρώ.

Σε ό,τι αφορά τους έμμεσους φόρους προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,7% ή κατά 1,635 δις ευρώ και να ανέλθουν στα 30,420 δις ευρώ. Αναλυτικότερα τα έσοδα από το ΦΠΑ προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,3% ή κατά 869 εκατ ευρώ και να διαμορφωθούν στα 17,315 δις ευρώ. Από την αύξηση αυτή το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει ότι τα 500 εκατ ευρώ θα προέλθουν από τη μείωση της φοροδιαφυγής. Οι φόρος κατανάλωσης αναμένεται να αυξηθούν 18% ή κατά 812 εκατ. ευρώ και να διαμορφωθούν στα 10,986 δις ευρώ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης καπνού και τσιγάρων οι οποίοι λόγω της αύξησης τους θα αποδώσουν παραπάνω έσοδα 250 εκατ ευρώ. Στον προϋπολογισμό περιγράφονται αναλυτικά τα μέτρα φορολογικής πολιτικής από την εφαρμογή των οποίων εντός του 2010 το υπουργείο οικονομικών προσδοκά την αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 3,56 δις ευρώ. Τα μέτρα αυτά είναι

- Η εφαρμογή ενιαίας τιμαριθμοποιήμενης προοδευτικής κλίμακας φορολογίας φυσικών προσώπων.

- Η φορολόγηση των διανεμόμενων κερδών (μερισμάτων) με βάση τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων.

- Η φορολόγηση των συναλλαγών με εξωγχώριες εταιρίες φορολογικών παραδείσων.

- Η κατάργηση των χαριστικών φοροαπαλλαγών.

- Η κατάργηση τηςαυτοτελούς φορολόγησης των οποιονδήποτε αμοιβών

- Η αναμόρφωση της φορολογίας κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών.

- Ο λογιστικός προσδιορισμός του εισοδήματος με την εφαρμογή αυστηρού πόθεν έσχες.

- Η έκτακτη αύξηση του συντελεστή του ενιαίου τέλους ακινήτων (ΕΤΑΚ) για το 2009.

- Η αντικατάσταση του ΕΤΑΚ από το 2010 με προοδευτική φορολόγηση της Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας χωρίς εξαιρέσεις με αναμόρφωση του αφορολόγη του ορίου, ώστε να αρθούν οι άδικες για τους μικροϊδιοκτήτες και να φορολογείται η πραγματική μεγάλη ακίνητη περιουσία.

- Η επιβολή έκτακτης εφάπαξ εισφοράς κοινωνικής ευθύνης στις επιχειρήσεις με μεγάλη κερδοφορία για τη χρήση του 2008.

- Η επιτάχυνση της διαδικασίας είσπραξης φόρων και ανείσπρακτων οφειλών προς το δημόσιο.

- Η εφαρμογή ενός αντικειμενικού συστήματος (πόιντ σίστεμ) επιλογής των φυσικών και νομικών προσώπων που θα ελέγχονται για φοροδιαφυγή.

- Η διασύνδεση του TAXIS με πληροφοριακά συστήματα των φορέων κοινωνικής ασφάλισης και άλλων υπηρεσιών ώστε να διασταυρωθούν και να αξιοποιηθούν όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες για να περιοριστεί η φοροδιαφυγή και η εισφοροδιαφυγή.

Η υποχρέωση διατήρησης επαγγελματικών λογαριασμών στις τράπεζες που θα συνδέονται με τα πληροφοριακά συστήματα του υπουργείου Οικονομικών ώστε να έχουν πρόσβαση οι φορολογικές υπηρεσίες σε αυτούς.

Έκθεση του ΟΟΣΑ

Ο ΟΟΣΑ με την έκθεση του δείχνει να συμφωνεί με τις κυβερνητικές προβλέψεις, υπό τη βασική - όμως - προϋπόθεση ότι «η νέα κυβέρνηση θα προχωρήσει αποφασιστικά στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να είχαν γίνει προ πολλού» και ότι η διεθνής συγκυρία με την ανάπτυξη που ξεκίνησε ήδη από τις χώρες εκτός ΟΟΣΑ, ιδιαίτερα στην Ασία, θα συμπαρασύρει και τη χώρα μας.

Με τις παραδοχές αυτές ο Οργανισμός εκτιμά ότι η οικονομική ανάκαμψη θα έρθει στην Ελλάδα όχι νωρίτερα από το 2011, ενώ για το 2009 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης - 1,1%, το 2010 -0,7% και αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,6% το 2011.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα διαμορφωθεί στο -1,3% εφέτος, όπως δήλωσε χθες ο υπουργός Οικονομικών, επίπεδο ελαφρώς καλύτερο από αυτό που προβλεπόταν στο προσχέδιο (-1,5%). Με τον ρυθμό αυτόν, άλλωστε, κατατίθεται σήμερα στη Βουλή ο νέος προϋπολογισμός που προβλέπει επιπλέον έσοδα 4,5 δισ. ευρώ και περιορισμό δαπανών κατά 2,6 δισ. ευρώ και έλλειμμα της τάξης του 9,1% το 2010.