«Σκοπός της Τέχνης είναι να σκαλίζει τα σκοτεινά»

«Σκοπός της Τέχνης είναι να σκαλίζει τα σκοτεινά»
«Η ανθρωπότητα περνάει τις αρρώστιες της, υποφέρει τραγικά τις περιόδους αυτές, μετά προσπαθεί να γιατρέψει τις πληγές της και να προχωρήσει, να ξαναπέσει και να προχωρήσει και πάλι. Ένας αγώνας με τους δαίμονές μας είναι η ζωή, μια πάλη συνεχής» λέει ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης, ο συγγραφέας που, από το πρώτο του βιβλίο «Οι Τέσσερις Τοίχοι», είχε ξεσηκώσει κύματα ενθουσιασμού, μέχρι και το πιο πρόσφατο «Ελάχιστο Ίχνος».

Εξίσου ενθουσιώδης ήταν η υποδοχή και των θεατρικών του έργων όπως το «Λα Πουπέ» που μεταφράστηκε και στα γαλλικά ή το «Κέικ» που ανέβηκε στο Εθνικό θέατρο.

Τώρα ο πολυβραβευμένος συγγραφέας επιστρέφει στο θέατρο με ένα σκοτεινό παραμύθι την «Πεταλούδα σε Πηγάδι», στο θέατρο «Αγγέλων Βήμα», στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Διαρκείας Ελληνικού Θεατρικού Έργου 21ου Αιώνα (καλλιτεχνικά υπεύθυνη Λεία Βιτάλη).

Σε αυτή την, ελαφρώς μαύρη, κωμωδία «θα συναντήσουμε την Ευθαλία (Μαρία Καλλιμάνη), ένα ψυχοσάββατο του χειμώνα, μες στην ερημιά του σπιτιού της, να μιλάει με τους νεκρούς της» αφηγείται στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης: «Λίγο πριν ξημερώσει, θα συμβεί κάτι αναπάντεχο. Ένας νέος άντρας (Βαγγέλης Κρανιώτης) θα πέσει στο πηγάδι της. Η γυναίκα δεν θα βιαστεί να τον ελευθερώσει, συνειδητοποιώντας, μάλιστα, ότι πρόκειται για ένα πρόσωπο που έχει αναστατώσει τη μικρή επαρχιακή πόλη που ζει, εισβάλλοντας στους κήπους των σπιτιών και καταστρέφοντάς τους. Η Ευθαλία θα κρατήσει για μέρες αιχμάλωτο τον εισβολέα κι όταν στο τέλος τον τραβήξει επάνω, η μια αποκάλυψη διαδέχεται την άλλη, μέχρι να οδηγηθούν σ'αυτό που τους ενώνει και να μεταμορφωθούν κι οι δυο, όπως οι πεταλούδες».

'Ανθρωποι μοναχικοί, μέσα σε κλειστά περιβάλλοντα και κάπως παράδοξοι οι ήρωες του Χατζηγιαννίδη. «Ίσως αυτό ξεκινά από μια αντίληψή μου, ενδεχομένως εσφαλμένη, αφού για καμιά αντίληψή μου δεν είμαι εντελώς βέβαιος» δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ίδιος. Θεωρεί ότι στην τέχνη έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον «να βλέπεις το σπάνιο, το ξεχωριστό, παρά τον μέσο όρο». Κάποιο μειονέκτημα, μια ιδιαιτερότητα, ένα σκοτεινό παρελθόν, είναι στοιχεία που έλκουν τον συγγραφέα: «Έτσι κι αλλιώς κανείς δεν είναι εντελώς φυσιολογικός. Και ο ρόλος της τέχνης επικεντρώνεται σ'αυτό το κρυφό, το οποίο στην καθημερινή ζωή ίσως να καλύπτεται. Σκοπός της τέχνης είναι γενικώς να σκαλίζει. Να σκαλίζει τα σκοτεινά, τα κρυφά. Εκεί ζει, περισσότερο, το έργο. Στα σκοτάδια και την υγρασία. Οχι στο άπλετο φως. Στα υπόγεια κρύβονται πάντα οι θησαυροί» σημειώνει.

Πέρα από τη συγγραφή του κειμένου στη συγκεκριμένη παράσταση, ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης συμμετέχει, μετά από πολλά χρόνια και ως ηθοποιός. Έστω και «ξώφαλτσα» όπως λέει ο ίδιος, καθώς θα εμφανίζεται μέσω βίντεο στη σκηνή, όπως και η Ράνια Οικονομίδου, ο Δημήτρης Καταλειφός και ο Ομηρος Πουλάκης Η επαφή του και πάλι με την υποκριτική τον επιβεβαιώνει, όπως υποστηρίζει, για αυτό που επαναλαμβάνει εδώ και χρόνια: «Τι καλά που έπαψα νάμαι ηθοποιός». Ο λόγος; «Ξαναθυμήθηκα το άγχος μπροστά στην κάμερα ή στο κοινό» λέει.

Η συλλογική δουλειά του θεάτρου, σαν αντίβαρο στο μοναχικό δρόμο του συγγραφέα είναι κάτι που του αρέσει πολύ. «Πάνω που νιώθω ότι αρχίζω να "μουχλιάζω" μέσα στο δωμάτιο γράφοντας, μου δίνεται η μεγάλη πολυτέλεια να βρεθώ με όλους αυτούς τους ανθρώπους, να δημιουργήσουμε από κοινού. Κι όταν κουραστώ από την βαβούρα μπορώ να επιστρέψω στην ησυχία της γραφής».

Όπως έχει δηλώσει «γράφοντας αισθάνεται λίγο σαν μικρός θεός», καθώς μπορεί να καθορίζει την μοίρα των ηρώων του. Πίσω στην πραγματικότητα, όμως, όπως ομολογεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, δεν έχει καταλήξει για τον ρόλο της μοίρας στις ζωές των ανθρώπων: «Ισως δημιουργούμε εμείς τα πατήματα, βάζουμε τα πλακάκια για να περάσει η μοίρα με το μακρύ της φόρεμα, χωρίς να γνωρίζουμε αν θα λασπωθεί» διερωτάται ο Βαγγέλης Χαζτηγιαννίδης.

«Παλεύουμε όλοι και κάποιες φορές αυτός ο αγώνας βγάζει και εξαιρετικές στιγμές» παρατηρεί, τονίζοντας την ελπιδοφόρα προσπάθεια από τόσους πολλούς ανθρώπους που προσπαθουν να αφήσουν το αποτύπωμά τους. Παράλληλα, χαίρεται ιδιαίτερα με κινήσεις όπως αυτή του αυτοοργανωμένου θεάτρου Εμπρός «με τους ανθρωπους που προσπαθούν να βρουν μια σανίδα στη θάλασσα και ν'ανέβουν και να μιλήσουν».

Σ' ένα κλίμα ζοφερό σαν το σημερινό, ποιος είναι ο ρόλος της τέχνης; Υπάρχουν περιθώρια για νέα κινήματα;
«Η Τέχνη σήμερα όπως και πάντα είναι σε μια ανησυχία. Πάντα ο καλλιτέχνης προσπαθούσε να βρει ένα προσωπικό τρόπο έκφρασης και ει δυνατόν να κομίσει κάτι καινούριο. Κάτι βέβαια που σπάνια γίνεται. Είναι λίγοι οι καλλιτέχνες που αποτελούν σταθμούς στην ιστορία γιατί πραγματικά άλλαξαν την πορεία του θεάτρου, όπως ο Μπέκετ ή παλαιότερα ο Ιψεν. Σε κάθε εποχή υπάρχει η ανάγκη να ανανεωθούν οι τρόποι έκφρασης. Οσο περνάει ο καιρός τα περιθώρια για επανάσταση στην Τέχνη λιγοστεύουν και ο καλλιτέχνης βρίσκεται μπροστά σε ένα αγωνιώδες ερώτημα «τι μπορώ να κάνω για να ακουστεί η δική μου φωνή». Ισως νάχουμε δει τα πάντα, δεν ξέρω αν υπάρχει περιθώριο για ένα νέο κίνημα. ίσως να υπάρχει και να μην πηγαίνει εύκολα ο νους μας, εκεί. Νομίζω ότι άσχετα από τα μέσα έκφρασης είναι το προσωπικό στοιχείο που πάντα φέρνει την πρωτοτυπία. Και σ' αυτό δεν υπάρχει περιορισμός».

Έχοντας πρόσφατη την είδηση της απαγόρευσης της ταινίας «Αντίχριστος» του Λαρς Φον Τρίερ στη Γαλλία και λαμβάνοντας υπόψη ανάλογα περιστατικά όπως ότι στην Ιταλία σκέπασαν τα γυμνά αγάλματα κατά την επίσκεψη του Ιρανού προέδρου στα μουσεία Καπιτολίνι, ενώ λίγους μήνες πριν κατά την επίσκεψη του πάπα Φραγκίσκου στο Τορίνο, είχαν καλυφθεί οι αφίσες έκθεσης της ζωγράφου Ταμάρα Ντε Λεμπίτσκα, στη Μαδρίτη συλλαμβάνονται καλλιτέχνες του κουκλοθέατρου για «υποστήριξη της τρομοκρατίας», ενώ στο Λονδίνο κρύβουν γκράφιτι του Banksy, αφιερωμένο στους πρόσφυγες, μπορούμε να μιλάμε για μια συντηρητικοποίηση της Ευρώπης;

«Κατανοώ απόλυτα την ευαισθησία κάποιων ανθρώπων που είτε απέναντι σε κάποια πολιτική θέση, είτε απέναντι στο γυμνό σώμα επί σκηνής ή επί οθόνης μπορεί νάχουν πολύ σοβαρούς λόγους να αντιδράσουν» λέει ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.

«Πιστεύω, όμως απόλυτα στην ελευθερία της Τέχνης. Η Τέχνη πρέπει να είναι απόλυτα ελεύθερη, προειδοποιώντας, όμως, σαφώς του τι είναι αυτό που θέλει να παρουσιάσει ώστε ο κάθε αποδέκτης να έχει το δικαίωμα επιλογής χωρίς να έρχεται αντιμέτωπος με κάτι που δεν μπορεί να αντέξει» σημειώνει.

Σύμφωνα με τον Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη δεν πρέπει να μας τρομάζει η στροφή προς τον συντηρητισμό που παρατηρείται τελευταία στην Ευρώπη, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι ανάλογο στην ιστορία, με την έννοια ότι σε διάφορες εποχές το ανθρώπινο είδος περνάει διάφορες φάσεις. Κύκλοι που έρχονται και παρέρχονται. «Το πρόβλημα δεν είναι εκεί» λέει ο συγγραφέας «το πρόβλημα είναι στο έγκλημα που συντελείται αυτή τη στιγμή στο Αιγαίο, με όλους αυτούς του νεκρούς στη θάλασσα. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Να βρεθεί τρόπος, τώρα» και τονίζει «ότι δεν υπάρχει μόνο η αρνητική στάση της Ευρώπης απέναντι σ΄ αυτό, καθώς δεν είναι λίγες οι φωνές και μέσα στις ευρωπαϊκές χώρες που εξακολουθούν να υπερασπίζονται τις ανθρώπινες αξίες».

Η παράσταση «Πεταλούδα σε Πηγάδι» ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Στιβ Κρικρή, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο «Αγγέλων Βήμα» (Σατωβριάνδου 36)

Mαρία Μάζη (ΑΜΠΕ)
Powered by TUODY Software