"Πολιτική και αισθητική πράξη, όχι βανδαλισμός"

"Πολιτική και αισθητική πράξη, όχι βανδαλισμός"
Του Μάνου Στεφανίδη

Τα γκράφιτι στην Αθήνα, τα οποία έχουν έγκαιρα προβάλει διεθνείς εφημερίδες, είναι ό, τι πιο παρήγορο συμβαίνει σε αυτόν τον τόπο της συχνής απελπισίας. Συχνά στα όρια του νόμιμου και του παράνομου, συχνά διωκόμενα, τα γκράφιτι με την έμμονη τους παρουσία, είναι σαν να λένε πως εξακολουθεί να υπάρχει και να δρά μια νέα γενιά και ένας άλλος κόσμος έστω και αν το επίσημο κράτος το αγνοεί.

Πως υπάρχει μια άλλη τέχνη εκτός της επίσημης με πρόσημο αποκλειστικά πολιτικό.

Η παρέμβαση στη παλιά βιβλιοθήκη του ΕΜΠ είναι αισθητική και πολιτική πράξη και όχι βανδαλισμός.

Η μεγάλη σύνθεση στην πρόσοψη του κτιρίου του Πολυτεχνείου έχει μελετήσει την ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής και έχει ενσωματωθεί εξαιρετικά με αυτή, χωρίς να προσβάλει ή να απειλεί τις ενθέσεις μαρμάρου, τις μετόπες, τα τρίγλυφα, κλπ.

Οι ζωγράφοι λειτούργησαν με ταχύτητα, ακρίβεια και ευαισθησία, κυριολεκτικά κάτω από τον συμβολικό ύπνο των θεσμών. Και αυτό κάτι σημαίνει. Ήταν για μένα μια έκπληξη αυτό το γκριζάιγ καθώς αγκαλιάζει το κέλυφος του κτιρίου σαν να το προστατεύει.

Ασφαλώς λοιπόν και δεν πρόκειται για βανδαλισμό εφ' όσον υπάρχει πολλή γνώση και πολλή μαστοριά στην παρέμβαση.

Ασφαλώς και πρόκειται για τέχνη έστω και αν μετράει τα όρια του μικροαστισμού μας.

Για μια τοιχογραφία που αναπνέει σε συνθήκες που πια δεν υφίστανται (εννοώ την επική ζωγραφική των μεταβυζαντινών μοναστηριών ή της λαϊκής γραφής του Θεόφιλου που έχουν σήμερα εκλείψει).

Δημιουργείται βεβαίως ένα θέμα νομιμότητας. Μπορούμε να «γράφουμε» σε διατηρητέα μνημεία, σε ιστορικά κτήρια, στα ελάχιστα δείγματα του νεοκλασικισμού του 19ου αιώνα; Αντέχει αυτή η πόλη περισσότερη αυθαιρεσία ή "ετσιθελισμό"; Η απάντηση μου είναι «όχι» αλλά υπό προϋποθέσεις.

Στην συγκεκριμένη παρέμβαση οι ζωγράφοι σεβάστηκαν το μνημείο και το αντιμετώπισαν σαν αυτό που είναι, δηλαδή έναν ζωντανό οργανισμό. Είναι υποκρισία να μην θυμάται κανείς πως επρόκειτο για έναν βρώμικο τοίχο γεμάτο επιγραφές και σκισμένες αφίσες.

Είμαι σίγουρος πως ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης, με την ομάδα του, είναι γνώστης της ιστορίας του Πολυτεχνείου το οποίο δεν είναι απλά ένα ιστορικό κτήριο, αλλά κάτι περισσότερο. Ένα σύμβολο ζωντανό που οι θεσμοί βολεύονται να το αντιμετωπίζουν μουμιοποιημένα, μουσειακά, και κάποιοι άλλοι ως ενεργή μνήμη και αφορμή έμπνευσης.

Το συνειδητοποιείτε; Το Πολυτεχνείο ακόμα εμπνέει και μάλιστα εκτός του ετοιματζήδικου σεβασμού που ακολουθούν χρόνια τώρα οι κομματικές νομενκλατούρες.

Το γεγονός αυτό δίνει στον ζωγράφο το δικαίωμα να ζωγραφίζει, και σε μένα το δικαίωμα να μιλάω.

Έστω και σε αυτό το ιδιότυπο καθεστώς των ορίων ανάμεσα στο νόμο και την παραβίασή του ή τον θεσμό και την αμφισβήτησή του. Εξάλλου έτσι λειτουργούσαν ανέκαθεν τα γκράφιτι. Στο όριο. Στο όριο της ελευθερίας, της πρόκλησης, της αμφισβήτησης, της επιθετικότητας.

Μια επιθετικότητα όμως που αρχίζει και τελειώνει στο χρώμα. Και που συνεχίζει την αναγέννηση των γκράφιτι και στην Αθήνα και σε άλλες ελληνικές πόλεις. Άποψη μου είναι πως πρέπει να γνωρίσουμε τα κτίσματα για να αγαπήσουμε τους ανθρώπους. Και να μην φοβόμαστε τις ζωγραφικές.

Ας είναι αυτές η τελευταία βία που θα πλήξει αυτόν το τόπο, που θα απειλήσει το συλλογικό ήθος και τη δημόσια αισθητική.

ΥΓ. Δυο θλιβερά συμπεράσματα:

α) Οι τελευταίοι που μπορούν να μας διδάξουν αισθητική είναι οι δημοσιογράφοι.

β) Στην πόλη αυτή, μπορεί ο καθένας να κάνει ανεμπόδιστα και το καλύτερο και το χειρότερο.

Στη μνήμη του Λύσανδρου Καυταντζόγλου, αρχιτέκτονα του ΕΜΠ και των Barnes και RTL που σκοτώθηκαν στις ράγες του Ηλεκτρικού ενώ ζωγράφιζαν.

Δημοσιεύτηκε στο Blog του κ. Στεφανίδη

Ποιος είναι ο Μάνος Στεφανίδης

Mάνος Στεφανίδης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1954.

Σπούδασε αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Aθηνών και συμμετείχε σε ανασκαφές στις Mυκήνες και στη Mεσσηνία. Aπό το 1980 υπηρετεί ως επιμελητής στην Eθνική Πινακοθήκη, ενώ από το 1992 ανέλαβε υπεύθυνος του παραρτήματος της Πινακοθήκης στην Kέρκυρα.

Tο 2005 παραιτήθηκε για να μετακινηθεί στο Πανεπιστήμιο. Mετεκπαιδεύτηκε στο Kunstmuseum του Nτύσελντορφ και παρακολούθησε το σεμινάριο Museum Management του Smithsonian Institution στις HΠA. Tο 1990 ήταν ο Έλληνας εκπρόσωπος στην Biennale της Bενετίας. Aπό το 1985 είναι μέλος της A.I.C.A. (Διεθνής Ένωση Kριτικών Tέχνης). Έχει διδάξει σε σεμινάρια του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, του Παντείου, της AΣKT και του Iονίου Πανεπιστημίου, ενώ από το 1990 διδάσκει ιστορία τέχνης στην AKTO και από το 1993 στη Σχολή Ξεναγών.

Έχει επιμεληθεί πολυάριθμων εικαστικών ντοκιμαντέρ για την τηλεόραση και έχει συνεργαστεί με τις εφημερίδες Ελευθεροτυπία, Aυγή, Kαθημερινή, Έθνος και Bήμα και τα περιοδικά Aντί, Eικαστικά, ARTI, Tέταρτο, Tο Δέντρο, (δέ)κατα, Zυγός, Pεύματα, Xάρτης, η λέξη, Journal of Art κ.ά.   

Σχετικά Videos

Powered by TUODY Software