Τελικά υπάρχουν σκύλοι που δεν εκπαιδεύονται;

Τελικά υπάρχουν σκύλοι που δεν εκπαιδεύονται;

της Μάρης Γαργαλιάνου

Με βάση ποια κριτήρια πρέπει να επιλέξει κανείς τον "κατάλληλο" εκπαιδευτή για το σκύλο του; Υπάρχουν σκύλοι που δεν εκπαιδεύονται; Κατά πόσο οι Έλληνες είναι εξοικειωμένοι με το να έχουν πάντα και παντού μαζί το αγαπημένο τους τετράποδο;

Η Σοφία Παπαπάνου, εκπαιδεύτρια σκύλων απαντά σε όλα μας τα εύλογα ερωτήματα για τα αγαπημένα μας τετράποδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί, βασίζονται στη μέθοδο της θετικής ενίσχυσης και στα σύγχρονα δεδομένα της επιστήμης της Συμπεριφοράς, ενώ το πρόγραμμα εκπαίδευσης που ακολουθεί στηρίζεται στην αρμονική συνύπαρξη σκύλου και ανθρώπου.

Επιπλέον, συνεργάζεται με το Ελληνικό Ινστιτούτο Συμπεριφοράς και Εκπαίδευσης Σκύλου & Γάτας και τον Δρ. Καραγιάννη, τον μοναδικό Έλληνα κτηνίατρο ειδικό στην αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς. 

Έτοιμοι; Ξεκινάμε!


Ερ: Τι είναι τελικά η θετική εκπαίδευση; Υπάρχει δηλαδή και... αρνητική;

Απ: Η θετική εκπαίδευση, ή όπως αποκαλείται στη θεωρία της μάθησης «θετική ενίσχυση», προήλθε από τον κόσμο των θαλάσσιων θηλαστικών.

Η θετική ενίσχυση βασίζεται στο ότι επιβραβεύουμε έναν σκύλο για κάτι που έκανε και θέλουμε να συνεχίσει να κάνει στο μέλλον. Η επιβράβευση είναι κάτι που για τον σκύλο είναι σημαντικό (π.χ φαγητό, παιχνίδι) και χρησιμοποιείται για να διατηρήσει την προσοχή του σε εμάς και να τον κατευθύνουμε να κάνει αυτό που επιθυμούμε.

Δεν είναι μόνιμη κατάσταση, είναι εκπαιδευτικό εργαλείο που αποσύρεται μόλις ο σκύλος μάθει την επιθυμητή συμπεριφορά. Αντίστοιχα για συμπεριφορές που θέλουμε ο σκύλος να διορθώσει, ανακατευθύνουμε σε επιθυμητή συμπεριφορά ή του στερούμε κάτι που του αρέσει, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα να επαναλάβει την ίδια συμπεριφορά στο μέλλον.

Η διαφορά με τις "παραδοσιακές μεθόδους" είναι ότι δεν χρησιμοποιεί πρακτικές όπως φωνές, διόρθωση με πνίχτες, ψέκασμα στο πρόσωπο και ειδικές λαβές ακινητοποίησης του σκύλου.

Έρευνες τα τελευταία χρόνια έχουν αναδείξει ότι οι σκύλοι που εκπαιδεύονται με αυτές τις μεθόδους είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν προβλήματα συμπεριφοράς και να επιδείξουν επιθετικότητα απέναντι στους ιδιοκτήτες τους.

Ερ: Με βάση ποια κριτήρια πρέπει να επιλέξει κανείς τον "κατάλληλο" εκπαιδευτή για το σκύλο του;

Απ: Για μένα η επιτυχία ενός εκπαιδευτή κρίνεται από την ικανότητά του να αντιλαμβάνεται και να μπορεί να εφαρμόσει όλα τα παραπάνω.

Και πριν προλάβεις να σκεφτείς ότι οι σκύλοι δεν είναι δελφίνια, λάβε υπόψη σου ότι οι βασικές αρχές της μάθησης εφαρμόζονται σε όλα τα είδη – από μια ταραντούλα έως τα άλογα και από τους σκύλους έως τους ανθρώπους. Ακόμα και μια αμοιβάδα μπορεί να εκπαιδευτεί να κάνει πράγματα.

Το γεγονός αυτό δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, έχει αποδειχθεί με δεκαετίες έρευνας για όλα τα είδη. Ένας εκπαιδευτής που κατανοεί πραγματικά τις αρχές της μάθησης μπορεί θεωρητικά να διδάξει οποιοδήποτε ζώο να κάνει κάτι.

Το στοίχημα στην εκπαίδευση είναι να μπορείς να δώσεις στους κηδεμόνες του σκύλου όλα τα εφόδια για να μπορούν οι ίδιοι να καταλαβαίνουν γιατί κάνουν το καθετί. Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα ο σκύλος να είναι τέλειος όταν είναι εκεί ο εκπαιδευτής αλλά όταν φεύγει να είναι άλλος σκύλος...

Ερ: "Οι σκύλοι εκπαιδεύονται μέχρι το πολύ τα πρώτα τους δύο έτη. Μετά... χάθηκε το παιχνίδι"... Κατά πόσο ισχύει αυτό;

Απ: Οι σκύλοι μπορούν να εκπαιδευτούν μέχρι την τελευταία μέρα της ζωής τους!

Η διαφορά είναι ότι για ένα κουτάβι όλα είναι καινούργια οπότε είναι πιο εύκολο να μάθει πράγματα, ενώ ένας ενήλικας σκύλος έχει ήδη υιοθετήσει συμπεριφορές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εκπαιδεύεται. Έχω δουλέψει με σκύλους μεγαλύτερους που λόγω ηλικίας έχουν ξεπεράσει την "κουταβίσια τρέλα" και η ικανότητα συγκέντρωσής τους ήταν πολύ καλύτερη από ένα σκύλο μικρότερης ηλικίας.

Ερ: Τι είναι αυτό που νομίζεις ότι δημιουργεί "σύγχυση" ως προς το μύθο και την πραγματικότητα;

Απ: Αυτό που πιστεύω ότι δημιουργεί σύγχυση γενικά είναι ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την εκπαίδευση σαν διαδικασία και σαν αποτέλεσμα. Υπάρχει διαφορά μεταξύ ενός καλά εκπαιδευμένου σκύλου και ενός σκύλου που συμπεριφέρεται σωστά. Στο μυαλό του περισσότερου κόσμου ο εκπαιδευμένος σκύλος είναι αυτός που ξέρει να κάθεται, να μένει και να κάνει κόλπα.

Υπάρχει μεγάλη διαφορά όμως μεταξύ ενός σκύλου που ξέρει π.χ να υπακούει σε βασικές εντολές αλλά τραβάει μανιασμένος το λουρί ή γαβγίζει σαν τρελός αν δει άλλο σκύλο και ενός σκύλου που έχεις αναπτύξει ένα κώδικα επικοινωνίας μαζί του σχετικά με το πως πρέπει να συμπεριφέρεται σε κάθε περίσταση.

Η εκπαίδευση θα πρέπει να βασίζεται στο ότι βάζεις τον σκύλο σου σε μια διαδικασία να μάθει να σκέφτεται και μελλοντικά να καταλαβαίνει τα όρια και τους κανόνες που υπάρχουν στη συμβίωσή σας.

Για μένα αυτή είναι και η ουσία και είναι κάτι που μπορείς να μάθεις σε ένα σκύλο ανεξαρτήτως ηλικίας.


Ερ: Υπάρχουν σκύλοι που δεν εκπαιδεύονται;

Απ: Για τους σκύλους ισχύει ότι με τους ανθρώπους! Πιστεύεις ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν εκπαιδεύονται; Κάθε σκύλος, ανεξάρτητα με το μέγεθος, τη φυλή, ή την ηλικία, μπορεί να μάθει νέα πράγματα.

Αυτό που μπορεί να διαφέρει από σκύλο σε σκύλο είναι η ευκολία αφομοίωσης η οποία εξαρτάται συνδυαστικά από πολλούς παράγοντες όπως ο χαρακτήρας, η ηλικία, οι συνθήκες διαβίωσης και η συνεργασία / συνέπεια του κηδεμόνα.

Ερ: Ποιο είναι το πιο παράξενο πράγμα που σου έχει ζητηθεί στα πλαίσια της εκπαίδευσης;

Απ: Πολλά παράξενα κατά καιρούς αλλά μου έχει μείνει στο μυαλό μια κυρία που ήθελε ο σκύλος της να της φέρνει την εφημερίδα.

Το αστείο ήταν ότι κατά τη διάρκεια των μαθημάτων η κυρία μιλούσε όλη την ώρα στο τηλέφωνο και ο σκύλος της κάθε φορά που μιλούσε είχε αναπτύξει τη συνήθεια να μασάει τα αντικείμενα που υπήρχαν στο τραπέζι συμπεριλαμβανομένης και της εφημερίδας.

Ήταν ένα αδεσποτάκι πανέξυπνο θυμάμαι οπότε στο τέλος τα καταφέραμε!

Ερ: Κατά πόσο οι Έλληνες είναι εξοικειωμένοι με το να έχουν πάντα και παντού μαζί το αγαπημένο τους τετράποδο; Ρωτάω διότι περιόδους εορτών και διακοπών στα ξενοδοχεία σκύλων επικρατεί πανικός...

Απ: Δεν είναι αν και τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει και αλλάζει πολύ η συμπεριφορά των Ελλήνων απέναντι στα ζώα συντροφιάς.

Ωστόσο θεωρώ ότι η μη εξοικείωση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη διαφορά εκπαίδευσης και συμπεριφοράς που σου εξήγησα πριν.

Για να μπορείς να έχεις ένα σκύλο που σε συντροφεύει στις διακοπές σου θα πρέπει προηγουμένως να του έχεις δώσει την ευκαιρία να καταλάβει πως πρέπει να συμπεριφέρεται σε μια ανάλογη περίσταση.

Αν ο σκύλος σου δεν είναι εξοικειωμένος με ανθρώπους, θορύβους, άλλους σκύλους, διαφορετικό περιβάλλον πως ακριβώς περιμένεις να συμπεριφερθεί άψογα με όλα αυτά; Οι άνθρωποι θεωρούμε δεδομένα όλα αυτά τα ερεθίσματα και εύκολα ξεχνάμε ότι για τους σκύλους μας δεν είναι.


Ερ: Πολλοί ιδιοκτήτες εξαιτίας φόρτου εργασίας και υποχρεώσεων αφήνουν για πολλές ώρες το σκύλο τους μόνο του... Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό;

Απ: Ο σκύλος είναι κοινωνικό ον. Για να είναι υγιής και χαρούμενος χρειάζεται την ανθρώπινη παρουσία, το παιχνίδι, σωματική και πνευματική εκτόνωση.

Οι συχνές βόλτες βοηθούν τους σκύλους μας να απελευθερώσουν ενέργεια, έχοντας έτσι ένα πιο ήρεμο σκύλο μέσα στο σπίτι. Πολλές από τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές που αναπτύσσουν οι σκύλοι (έντονο γάβγισμα, μάσημα αντικειμένων, υπερκινητικότητα μέσα στο σπίτι) συχνά συνδέονται με την ελλιπή σωματική και πνευματική τους εκτόνωση.

Ερ: Τι θα συμβούλευες κάθε άνθρωπο που ζει με έναν σκύλο; Τι θα έπρεπε να αρχίσει να κάνει χτες κιόλας;!

Απ: Να θυμούνται ότι είναι άδικο για τους σκύλους μας να περιμένουμε να εκπληρώνουν συνεχώς τις προσδοκίες μας, πόσο μάλλον όταν δεν αφιερώσαμε ποτέ χρόνο να τους βοηθήσουμε να καταλάβουν τι είναι αυτό που τους ζητάμε.

Να ενισχύουν τις συμπεριφορές που τους αρέσουν και να προλαμβάνουν αυτές που δεν θέλουν να αναπτύξει.

Να επενδύσουν σε μια διαχρονική σχέση και να του μάθουν πως να συμβιώνει αρμονικά μαζί τους.

Να μην ξεχνάνε ότι έχουν κάνει μία επιλογή ζωής. Οι σκύλοι μαθαίνουν πολύ γρήγορα. Βοηθήστε τους, μην περιμένετε μαγικά να αλλάξουν.


 

Σχετικά Videos

Powered by TUODY Software